نقش ترنج در فرش ایرانی

old-carpet.jpg

نقش ترنج در فرش ایرانی

در نقوش اصیل فرش ایرانی زیباترین عنصری که چشم را در نگاه اول نوازش میدهد طرح زیبای ترنج در مرکز فرش است که فرش ایرانی را از سایر فرش ها  مجزا  میکند. طرح های اصیل  فرش هر کدام برخاسته از یک فرهنگ است که دارای هویت قومی،اسطوره ای، تاریخی،جغرافیایی، ارزش مذهبی و هنر و معماری است. نقش فرش در ابتدا به معنای تزئین و ایجاد حس زیبایی در طرح فرش است اما در فرش های ایرانی این نقش ها حاوی مفاهیم نمادین هستند که در برگیرنده تاریخ و فرهنگ یک ملت هستند که نسل به نسل حفظ میشوند و عضوی جدانشدنی از خانه های مردم ایران به شمار می آیند.
ترنج قالی مجموعه ای از نقوش مختلف است مانند شاخه های ختایی، اسلیمی و انواع گل، برگ و حیوان است با محدوده های مشخص یا به واسطه نقوش یاتمایز رنگ در متن قالی مشخص می گردد. طرح ترنج معمولا بصورت دایره و بیضی در مرکر فرش جای میگیرد و اندازه آن بسته به منطقه بافت و نوع طرح متغیر است. اصلی ترین ویژگی ترنج، مرکزیت آن در فرش است که مرکزیت برای هنرمند ایرانی از جایگاه ویژگی برخوردار بوده بگونه ای که مرکزیت به معنای تمامیت، منشا همه هستی، واقعیت مطلق، بهشت و .. بوده و مقدس بشمار می آمده. پس هنرمندان ایرانی در مهمترین قسمت فرش قصد نشان دادن نماد های ارزشی خود را به طریقی هنرمندانه داشته است.
در فرهنگ دهخدا، ترنج، نقش گلی بزرگ، مدور یا چند گوش که در میان قالی ببافند تعریف شده است و ترنج زر کنایه از آفتاب عالم تاب است.(دهخدا.1377) سیروس پرهام میگوید: در فرش بافی، ترنج از آغاز نشانه حوض و آبگیر بوده است...در کهن ترین نمونهه ای فرش ترنج دار، ترنج به همان شکل اولیه حوض به صورت چهارگوش بافته میشد.(پرهام.1387) ترنج به زبان ساده تر طرحی از خطوط هندسی و اسلیمی و برگ و شکل لوزی،چهارگوش، ستاره و گل چند پر و گاها خورشید است. گاهی طرح های حیوانات و پرندگان را در ترنج فرش مشاهده میکنیم که با ظرافت هنرمندانه ای طراحی شده اند که نمونه بارز آن فرش مقبره ی شیخ صفی الدین اردبیلی است که در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن حفظ و نگهداری میشود.
 
فرش دستبافت شیخ صفی

                                فرش مقبره ی شیخ صفی الدین اردبیلی
این اثر از مشهور ترین قالی های جهان است و در فهرست 50 اثر برگزیده شاهکار های هنری قرار دارد.این اثر زیبا با نقاشی های انتزاعی عصر جدید برابری میکند. طرح یکپارچه، قرینه و منظمی دارد. این اثر گرانبها پس از زلزله در مقبره شیخ صفی الدین اردبیلی که ساختمان مقبره دچار آسیب شد، فروخته شد.
بلندای ترنج یک سوم طول قالی میباشد. نقش زیبای ترنج نه تنها در فرش بلکه در لباس های برخی پادشاهان بزرگ ایرانی به همراه اسب بالدار وگل ها ... به صورت گرد و بیضی و چهارگوشه( مربع،مستطیل و لوزی) طراحی شده است. تعداد ترنج های موجود در فرش ها معمولا یک یا دو یا حتی بصورت نیم ترنج هستند که با طرح های اسلیمی و شاخه ها و برگ های کوچک بصورت یک در میان در طول فرش قرا میگیرند. طرح های انواع مختلف ترنج در ظروف سلجوقی، کاشی کاری ها،سفالینه های قدیمی به وضوح قابل رویت است و نشان از پاسداری تاریخ و هویت ملی ما بوسیله ی هنر است. 
امروزه در دکوراسیون فرش جایگاه ویژه ای دارد و استفاده از انواع آن در جایگاه مناسب از اهمیت بیشتری برخوردار است.بطوریکه گاهی با استفاده ی یک فرش با نقش اصیل در محیطی با دکوراسیون نامناسب یا بلعکس، چه از نظر زیبایی و چه از نظر سواد بصری به جایگاه ارزشی فرش لطمه وارد کرده ایم و محیط را به فضایی نا آرام و غیر صمیمی و گاها غیر قابل سکونت تبدیل کرده ایم بگونه ای که فرد با قرار گیری در چنین محیطی دچار حس اضطراب شده و همواره به دنبال راه فراری برای قرا نگرفتن در آن فضای آشفته و یا بیش از حد منظم است.
پس در ابتدا بهتر است نکاتی را برای انتخاب فرش بخاطر بسپاریم. برای فضاهایی با مبلمان شلوغ با کوسن و شال های مبل رنگارنگ بهتراست  از فرش هایی بدون ترنج جهت جلوگیری از آشفتگی بصری و ناآرامی محیط استفاده کنیم.اگر مبل های تک رنگ به دور از طرح های شلوغ و اکسسوری های منزل متنوع داشته باشیم میتوانیم برای ایجاد فضایی دلنشین از یک فرش با طرح زیبای ترنج در رنگهایی که با طراحی منزل شما مطابقت داشته باشند ، استفاده کنید و به فضا روح ببخشید. در این بین میتوانید از رنگ های ثانویه مرکز ترنج و حتی طرح های حیوانات و گل ها برای کاور کوسن های مبلتان استفاده کنید و در فضا هارمونی و نظم زیبایی بوجود بیاورید.
در این بین کاربرد فرش را در محیط خود در نظر بگیرید. فرش های ترنجدار معمولا برای آشپزخانه و اتاق خواب و راهرو های باریک استفاده نمیشود و در فضاهای مرکزی از قبیل هال و پذیرایی کاربرد بیشتری دارند.

کلمات کلیدی مرتبط
فرش,فرش ایرانی , فرش کاشان , ترنج فرش , طرح فرش
نظرات
نام و نام خانوادگی : *
عنوان مطلب :
نظر شما : *
دیگر مطالب کاربردی فرش
فرش ماشینی به لحاظ جنس ، طرح و رنگ
شانه فرش ماشینی و تراکم فرش
نقش ترنج در فرش ایرانی
لچک در فرش چیست؟
فرش کاشان
ادامه
clear-bug-div
فرش ماشینی به قیمت درب کارخانه
فرش ماشینی به قیمت درب کارخانه