لچک در فرش چیست؟

lachak-carpet.jpg

لچک در طرح فرش چیست؟انواع لچک و ترنج را بشناسید

زمانی که به فرش نگاه عمیقی می اندازیم متوجه خطوط و طرح های منظم و الگوهای هندسی تکرار شونده ای میشویم که شاید در نبود یک عضو از آنها ظاهر زیبای فرش زیر سوال میرفت و دیگر این اثر هنری زیبایی چندانی نداشت. چه بسا که یک نقاشی در نگاه اول صرفا طرحی خوش آب و رنگ به نظر میرسد که واقعه ای را ثبت کرده یا پرتره ای از یک کودک خردسال باشد اما دقیق تر و با نگاه نزدیکتری میابیم که این نقاشی حاصل میلیون ها رنگ در طیف های متنوع است که به طریقی هنرمندانه و هوشمندانه در جایگاه مناسبی استفاده شده تا اثری به این زیبایی خلق شود.
فرش نیز مانند یک اثر هنری همچون نقاشی ای زیبا در بردارنده ی میلیون ها گره با رنگ های متنوع در جایگاه های از پیش تعیین شده و منظم است که طرح های متناسب فرش در آن پدیدار میشود و مجموعه ی این طرح ها هویت و وجودیت یک فرش را تشکیل میدهد. شاید بعنوان یک تمرین دیداری به فرش خانه هایمان نگاهی بیندازیم متوجه نظم یک فرش از لبه و حاشیه تا مرکز فرش و ترتیب های هنرمندانه وقایع و عناصر زیبایی شناختی فرش بشویم.
در مقالات گذشته درباره ی یکی از عناصر اصلی فرش به نام ترنج توضیح داده شد ، حال به عضو مهم دیگری در طرح فرش به نام لچک اشاره میکنیم.عنصر همراه نقش ترنج که در فرش بافی به کمک نقوش دیگر کامل میشود لچک نام دارد. لچک یک چهارم طرح ترنج است که با فاصله ای متناسب ، مشابه یا متفاوت با ترنج و گاهی با رنگ متفاوتی در حاشیه دوم فرش طراحی میشود  و ظاهر فرش را منظم تر و زیبا میسازد. حد فاصل ترنج و لچک با گل های شاه عباسی تزئین میشود.
 
لچک ترنج فرش یعنی طرح لچک و ترنج همراه هم در یک فرش امده است که از زیبا ترین و رایج ترین طرح های ایرانی است در ابتدا برای جلد های چرمی کتاب مورد استفاده قرار میگرفت و از قرن دهم هجری قمری استفاده آن برای تزئین قالی ها رایج شد. لچک ها چهار مثلث چهار گوشه ی فرش را شامل میشوند که طرح لچ ها کاملا بر گرفته از طرح ترنج فرش است به همراه اضافاتی در قالب شاخ و برگ و گل یا خطوط اسلیمی و انتزاعی که گاهی نیز برای نوع آوری اندازه لچک ها از یک چهارم ترنج کوچکتر میشوند و رنگ آن تغییر میکند.
                         
حال به بررسی انواع ترنج و لچک در فرش ایرانی میپردازیم :
انواع لچک ها :
_لچک تو در تو : همچون  ترنج کاسه نیم کاسه از چند حاشیه ترکیب شده یا چند لچک کنار هم بوجود می آید.
_ لچک متداخل: لچکی که نقش آن به نقش زمینه فرش برسه و در فضای زمینه فرش ادامه داشته باشد.
_ لچک طره ای : لچکی که در آن لچک های حاشیه فرش به شکل طره به هم متصل شده باشند گویند.
_ لچک چهار ترنج : همان لچک اولیه است که یک چهارم ترنج مرکزی است.
انواع ترنج ها :
_ ترنج تو در تو : ترکیب دوتا ترنج با هم که اصطلاحا آن را ترنج کاسه نیم کاسه می نامیم که دارای یک مرکز میانی است.
_ ترنج دوگانه و سه گانه : ترنج دوگانه ترکیب دو ترنج کاسه نیم کاسه و ترنج سه گاه ترکیب سه ترنج کاسه نیم کاسه در طول فرش است.
_ کلاله : در بالا و پایین ترنج میانی معمولا برای زیبایی از طرح ترنج در ابعاد کوچکتر استفاده میشود که اصطلاحا آن را کلاله می نامیم. کلاله ها کاملا قرینه هستند و گاهی از نقوش گل ها استفاده میشود که به طریقی به متن فرش متصل میشوند و زیبایی فرش را دوچندان میکنند. گاهی ترنج با فاصله ای از کلاله ها نقش میبندد که کتیبه بین آنها جای میگیرد. اما اکثرا کلاله ها به ترنج مرکزی متصل است. اگر کلاله ها قرینه باشند آنها را سر ترنج می نامیم و در برخی موارد که کلاله ها قرینه نیستند به کلاله پایین ته ترنج گفته میشود.
_شمسه : شمسه را میتوان نوعی کلاله از نظر محل قرارگیری دانست اما در مفهوم و طرح متفاوت هستند که در اشکال بیضی و دایره و ستاره ای نقش میبندند.
ترنج ها و لچک ها همگی ابزار زیبا سازی فرش هستند که در آنها نقوش اصیل استفاده میشود و مجموعه ی آنها از فرش اثری هنرمندانه برای خانه های ایرانی میسازد .
نویسنده : خانم طهماسبی

کلمات کلیدی مرتبط
فرش, فرش ماشینی , فرش دستبافت ، لچک فرش
نظرات
نام و نام خانوادگی : *
عنوان مطلب :
نظر شما : *
دیگر مطالب کاربردی فرش
شانه فرش ماشینی و تراکم فرش
طرح فرش ماشینی ایرانی
فرش کاشان
فرش ماشینی به لحاظ جنس ، طرح و رنگ
نقش ترنج در فرش ایرانی
ادامه
clear-bug-div
فرش ماشینی به قیمت درب کارخانه
فرش ماشینی به قیمت درب کارخانه